Logotyp Pałącu Wielopolskich

Zbiory

Dział Sztuki i Rzemiosła Artystycznego

Zbiory artystyczne muzeum to głównie fajanse i porcelana ćmielowska, srebra i wyroby metalowe z XIX i XX wieku, malarstwo (olejne, akwarele, rysunki), grafika, tkaniny oraz meble, których część prezentowana jest w formie wystaw stałych w trzech salach parteru.

W Sali Kominkowej znajduje się wystawa fajansów i porcelany ćmielowskiej z XIX i XX wieku. Ceramika stanowi większą część wszystkich eksponatów zgromadzonych w muzeum i jest jedną z największych w Polsce muzealnych kolekcji wyrobów ćmielowskich.

Najwcześniejszy okres produkcji, związany z wytwórnią założoną w 1803 roku przez hrabiego Jacka Małachowskiego reprezentują fajansowe naczynia, głównie różnej wielkości talerze oraz misterne koszyczki na owoce. Muzeum w swych zbiorach posiada eksponaty ze wszystkich okresów działalności fabryki porcelany w Ćmielowie związanych z jej kolejnymi właścicielami. Na ich przykładzie prześledzić można ewolucję zarówno form jak i technologii wytwarzania porcelany – począwszy od grubościennej, o skromnej dekoracji malarskiej, poprzez naczynia i figurki o bardziej rozbudowanych formach, porcelanę tzw. „książęcą” – o ciekawych formach i świetnej jakości (przykładem mogą być serwisy Rococo, Giewont, Renesans), aż po powstałe w latach 20. i 30. figurki i serwisy, stanowiące charakterystyczne i piękne wyroby ćmielowskiej wytwórni (np. serwisy Empire, Gładki, Płaski, Gniezno, Bałtyk, Kula, figurki Upadła, Twardowski, Taniec Góralski, Zamyślona, Magdusia).

Istotną część ekspozycji stanowią przykłady powojennej produkcji „Ćmielowa” – figurki projektu Lubomira Tomaszewskiego, Hanny Orthwein, Mieczysława Naruszewicza oraz serwisy kawowe i obiadowe – Ina, Dorota, Feston, Ada i Krokus i inne.

W Sali Kominkowej prezentowane są również XIX-wieczne eklektyczne meble – biurko, stół, konsolki i sekretera oraz meble biedermeierowskie i siemmlerowskie – sofa i serwantki. Na ścianach wiszą portrety, prawdopodobnie przedstawiające właścicieli fabryki w Ćmielowie, werdiura ze sceną rodzajową pochodząca z Niemiec oraz obrazy olejne – Cieśnina morska Henry’ego Enfielda i Jeździec na koniu w stroju wschodnim, którego autorem jest prawdopodobnie January Suchodolski.

W Sali Czerwonej eksponowany jest cykl obrazów Portrety książąt i królów polskich, wykonany w latach 1795-1796 przez Jana Bogumiła Plerscha i Mateusza Tokarskiego na zamówienia króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Pierwowzorem części portretów był poczet autorstwa Marcella Baciarellego, wykonany do Gabinetu Marmurowego Zamku Królewskiego w Warszawie. Pozostałe portrety o zdecydowanie niższej wartości artystycznej, wzorowane były prawdopodobnie na portretach z tzw. „cyklu piotrkowskiego” znajdującego się w Muzeum Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim.
W ostatniej sali parteru eksponowane są przykłady rzemiosła artystycznego – cukiernice, tace, świeczniki, sztućce ze złota, srebra i metalu, a także meble, grafiki i tkaniny z XIX i XX wieku, nawiązujące do pierwotnej mieszkalnej funkcji wnętrz pałacowych. Na uwagę zasługują wyroby złotnicze firmy Karola Malcza, Gustawa Radke, Norblina, Frageta, Braci Henneberg. Wnętrze sali wyposażone jest meblami, których część związana jest z pierwotnym wyposażeniem pałacu Wielopolskich – jest to sosnowo-dębowy komplet składający się z kredensu, pomocnika i sześciu krzeseł wyściełanych skórą. Na ścianach wiszą obrazy – Wieśniaczka w stroju chłopskim autorstwa Antoniego Piotrowskiego, malarza pochodzącego z Nietuliska związanego z tzw. szkołą monachijską, oraz malarzy amatorów, związanych z Ostrowcem Świętokrzyskim: Teofila Kłosińskiego z Kunowa i Władysława Brożka.

Dział Historii

Dział Historii od początku swego istnienia gromadzi wszelkiego rodzaju eksponaty związane z historią Ostrowca Świętokrzyskiego i okolic. Bogate i różnorodne zbiory historyczne obejmują broń białą i palną, numizmatykę, medalierstwo, tłoki pieczętne, falerystykę, archiwalia, prasę konspiracyjną z okresu II wojny światowej, kartografię, starą fotografię, pocztówki oraz inne pamiątki historii i kultury materialnej naszego miasta.

Część zgromadzonych przez Dział Historii eksponatów obejrzeć można na stałej wystawie poświęconej dziejom Ostrowca Świętokrzyskiego od końca XVI wieku do 1939 roku.

Na ścianach sal piętra umieszczono w porządku chronologicznym grafiki i obrazy przedstawiające kolejnych właścicieli dóbr ostrowieckich, herby, mapy oraz reprodukcje ukazujące okoliczne miejscowości – Ujazd, Ćmielów, Sandomierz, Iłżę. Na szczególną uwagę zasługują plany Ostrowca, Denkowa, Zakładów Ostrowieckich i Cukrowni Częstocice, mapy wojskowe z I i II wojny światowej, mapy Rzeczypospolitej (między innymi z 1562 roku), mapy Królestwa Polskiego z drugiej połowy XIX wieku.
Duża część wystawy poświęcona jest historii ostrowieckiego hutnictwa – prócz pism i dokumentów, muzeum posiada w zbiorach ciekawe przykłady wyrobów hutniczych wykonanych z żeliwa, pamiątki po pracownikach, fotografie i plany Zakładów Ostrowieckich.
W gablotach wystawowych znalazła miejsce niewielka część zbiorów, są to między innymi obiekty pochodzące z wykopalisk w Świrnie, a także pisma i dokumenty, w tym XVIII-wieczny przywilej Konstancji Sanguszkowej dla cechu ostrowieckich rzemieślników. Wśród cennych dokumentów, które znajdują się w zbiorach Działu Historii wymienić warto testament Lwa Sapiehy z 1663 roku, pisma kancelarii Jana Sobieskiego, pisma z podpisami Stanisława Augusta Poniatowskiego, Henryka Lubomirskiego, Władysława Sikorskiego.

O przeszłości Ostrowca Świętokrzyskiego i okolic świadczą także dokumenty i pamiątki cechowe, między innymi „obsyłanka” cechu szewców ostrowieckich, XIX-wieczne pieczęcie cechowe krawców i garncarzy. Bardzo ciekawe są również pamiątki z okresu powstania styczniowego, a zwłaszcza sztandar powstańczy z haftowanym orłem.

W zbiorach Działu Historii znajduje się broń palna i biała, której ciekawe przykłady można obejrzeć na ekspozycji. Są to między innymi: juszman turecki, rohatyna z przełomu XVII i XVIII wieku, XVIII-wieczny perski łuk refleksyjny ze strzałami, turecka strzelba tzw. Janczarka z XVII wieku, turecki garłacz i jatagan z przełomu XVIII i XIX wieku, karabin kapiszonowy piechoty z I połowy XIX wieku, rewolwer belgijski Lefaucheux z połowy XIX wieku i sztucer myśliwski firmy Johann Springer z II połowy XIX wieku.
W zbiorach Działu Historii znajduje się bogaty zbiór prasy lokalnej, 61 tytułów prasy XIX i XX-wiecznej, prasy okupacyjnej i konspiracyjnej. Prócz tego Dział Historii posiada druki – plakaty, afisze, ulotki i znaczki kwestarskie, głównie z okresu międzywojennego.

W muzeum znajduje się także duży zbiór numizmatów obejmujących monety rzymskie z Chmielowa, piastowskie z Karczmisk, monety nowożytne polskie i obce, między innymi tzw. skarb kunowski zawierający monety złote i srebrne z okresu od XV do XVIII wieku.

Dział Historii posiada także bogate zbiory fotografii i kart pocztowych związanych z ziemią ostrowiecką. Wśród nich między innymi fotografie pracowników Zakładów Ostrowieckich, Cukrowni Częstocice, Fabryki Porcelany w Ćmielowie, uczniów i nauczycieli szkół ostrowieckich, zdjęcia rodzinne ostrowczan, dokumenty osobiste, paszporty, listy, dyplomy i świadectwa. O życiu mieszkańców mówią także przedmioty codziennego użytku – radio, gramofon, maszyna do szycia.

Przeszłość mieszkańców Ostrowca Świętokrzyskiego dokumentują zgromadzone na wystawie judaica – fragment Tory, kieliszki kidduszowe, lichtarze i naczynia. Warto przypomnieć, że Żydzi ostrowieccy, którzy trudnili się głównie handlem i rzemiosłem, stanowili dużą grupę mieszkańców miasta, na początku XIX wieku przewyższając liczbą chrześcijan.

To top