Region || Święty Mikołaj w ikonograficznym wystroju kościoła w Szewnie

Front kościoła pw. Świętego Mikołaja w Szewnie, stan obecny, fot. M. Głąb

6 grudnia obchodzimy wspomnienie Świętego Mikołaja Biskupa zwanego także Cudotwórcą – jednego z najpopularniejszych świętych zachodniego i wschodniego Kościoła. Tej niezwykłej postaci poświęcony został kościół w Szewnie, co znajduje odzwierciedlenie zarówno w architekturze świątyni, jak i jej wystroju.

Patrząc na wnętrze kościoła, nie możemy mieć wątpliwości co do jego patrymonium. Na sklepieniu nawy głównej ukazane zostały trzy sceny cudów Świętego. W prezbiterium znajduje się sześć obrazów olejnych ukazujących sceny udzielania przez Świętego Mikołaja sakramentów. Obrotowa część ołtarza zawiera dwa przedstawienia Świętego – złoconą drewnianą rzeźbę datowaną na XIV wiek, oraz obraz ufundowany prawdopodobnie przez Wielopolskich, kolatorów kościoła, z sygnaturą Z. A(?) Wielopolski 1929. Hrabia Wielopolski zakupił również w Paryżu gipsową figurę, stojącą obecnie w bocznej nawie. Wizerunków dopełnia stojąca na zewnątrz kościoła kamienna figura na postumencie, ufundowana w 1874 r. przez Agniskę Heroskę.

Nie wiemy, czy na wybór patrona wpływ miała lokalizacja kościoła w Szewnie przy średniowiecznym szlaku handlowym wiodącym z Iłży do Opatowa – wszak Święty Mikołaj jest opiekunem kupców. Pewnym jest, że to wezwanie funkcjonuje nieprzerwanie od XIV wieku, utrzymane mimo licznych przeobrażeń, jakie przechodziła świątynia. Obecnie, na miejscu poprzednich skromnych budowli, stoi okazały kościół wybudowany w latach 1776-1777 dzięki fundacji ks. Sebastiana Pisulewskiego według projektu ks. Józefa Karsznickiego – utrzymany, zgodnie z opisem ks. Jana Wiśniewskiego, „(…) w guście wschodnim (…) w zastosowaniu do Świętego Mikołaja Patrona parafii, który był biskupem na wschodzie”.

Ten wschodni rodowód świętego jest potwierdzony – Biskup Mikołaj żył na przełomie w III i IV wieku n.e. na terenie Azji Mniejszej. Urodził się w Patarze, w arystokratycznej i zamożnej rodzinie. Od dziecka przejawiał niezwykłe zdolności, czynił cuda, był przy tym skromny i pobożny. W młodym wieku objął biskupstwo Mirry. Jego żywot obrósł legendami, które spisał w XIII wieku w „Złotej legendzie” Jakub z Voraginy. To na niej opiera się ikonografia Świętego, ukazana w tak bogaty sposób w dekoracjach malarskich i rzeźbiarskich kościoła w Szewnie.

Opracowanie: Magdalena Głąb