Strefa wiedzy

Święto Matki Boskiej Gromnicznej – 2 lutego, odgrywało ważną rolę w ludowym roku obrzędowym. Zwyczajowo w tym dniu święciło się woskowe świece – gromnice, przystrojone wstążkami, gałązkami mirtu i kwiatami. Stawiano je przy obrazach, zaś podczas burz zapalano w oknach, aby uchronić gospodarstwo przed szkodami powstałymi od pożaru, gradu i piorunów – gromów.

15 stycznia 1951 r., w przeddzień rocznicy wkroczenia Armii Czerwonej do Ostrowca, wydany został pierwszy numer tygodnika „Walczymy o Stal” (podtytuł: „Organ Komitetu Fabrycznego PZPR”) – najstarszej gazety zakładowej na Kielecczyźnie. Periodyk, potocznie zwany „Walcówką”, ukazywał się do końca 1989 r. Jego następczyni – „Gazeta Ostrowiecka” powstała w 1990 r. i wydawana jest do dziś.

Trudno wyobrazić sobie dawną wieś bez kolędników odwiedzających sąsiadów, głoszących im nowinę o narodzeniu Dzieciątka, śpiewających kolędy i składających noworoczne życzenia. Choć w wielu miejscach w Polsce zwyczaj kolędowania zanikł całkowicie, to warto wiedzieć, że niegdyś był wyczekiwaną zimową rozrywką i bardzo ważnym elementem jednoczącym ludzi…

Święta Bożego Narodzenia są wyczekiwane ale wiążą się także z świątecznymi przygotowaniami. Być może przytłoczeni ilością zadań zastanawiamy się, czy świętowanie zawsze tak wyglądało? Przenieśmy się więc do świętokrzyskiej wsi sprzed 100 lat i sprawdźmy, jak przygotowywano się i obchodzono Święta Bożego Narodzenia.

W sferach ziemiańskich XIX i początku XX wieku istniały specyficzne tradycje związane z obchodami Świąt Bożego Narodzenia. Przygotowywano się do nich już od początku adwentu…

10 grudnia 1866 roku w Broniszewie na Mazowszu urodził się Adam Wardyński – lekarz, społecznik i radny miejski, który dzięki swojej pracy i poświęceniu na rzecz potrzebujących na zawsze zapisał się w historii naszego miasta i ostrowieckiego szpitalnictwa.

6 grudnia obchodzimy wspomnienie Świętego Mikołaja Biskupa – jednego z najpopularniejszych świętych zachodniego i wschodniego Kościoła. Tej niezwykłej postaci poświęcony został kościół w Szewnie…

W dniu 3 grudnia 1966 roku rozpoczęło działalność Muzeum Regionalne w Ostrowcu Świętokrzyskim. Było to znaczące wydarzenie kulturalne wpisujące się w obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego, a przede wszystkim zakończenie wieloletniego i trudnego procesu tworzenia muzeum w Ostrowcu.

Hrabina Oktawia Wielopolska, druga żona Józefa „Jojo” Wielopolskiego to postać ciekawa, ale i tragiczna. Współcześnie byłaby za pewne nazywana celebrytką – piękna, bogata i utytułowana, w jednej chwili straciła wszystko. Zapraszamy do lektury tekstu o jej losach.

„Ćmielów w Boguchwale? Jak donoszą, znana fabryka wyrobów porcelanowych w Ćmielowie, zamierza utworzyć filię w Boguchwale” – tak brzmiały doniesienia prasowe, które pojawiły się w 1938 roku w gazecie „Zew Rzeszowa”. Co zatem wspólnego miały ze sobą oba te zakłady?

Zabytkowa świątynia zwana powszechnie „kościołem fabrycznym” lub po prostu „kościółkiem” swoje powstanie zawdzięcza Zakładom Ostrowieckim. Projekt świątyni stworzył Tadeusz Rekwirowicz.

Księża droga – kiedyś ważny trakt a dziś niepozorna ścieżka, biegnąca z osiedla Pułanki w kierunku Gutwinu. Niegdyś prowadziła z Ostrowca na północ, w stronę Jeleńca i dalej – do dawnej Woli Siennieńskiej i Grabowca.

Kościół w Rudzie Kościelnej to jeden z najciekawszych zabytków architektury drewnianej naszego regionu i sam w sobie może być powodem, dla którego warto wybrać się do tej urokliwej miejscowości.

Wzdłuż doliny Kamiennej rozsiane są liczne stanowiska hutnicze związane z centrum metalurgicznym, jakie funkcjonowało na przedpolach Gór Świętokrzyskich w pierwszych wiekach naszej ery. Warsztaty hutnicze odkryto w Chmielowie i parku pałacowym w Częstocicach, a kolejny znajdował się w nieodległym Bodzechowie.

Na północ od Ostrowca rozciąga się zwarty kompleks leśny sięgający Iłży i Skarżyska – Kamiennej. To Puszcza Iłżecka – lasy, które są pozostałością po dawnej, znacznie rozleglejszej średniowiecznej Puszczy Świętokrzyskiej.

Krynki to wieś, której początki sięgają zamierzchłych czasów. Ponoć w czasach przedchrześcijańskich nazwa osady brzmiała Gutanów i miał się tu znajdować ośrodek kultu pogańskiego. Dziś obiektem wyraźnie wyróżniającym się w pejzażu Krynek jest kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, którego historia jest bardzo ciekawa…

Przy trakcie z Ostrowca do Iłży istniały w XIX wieku dwie niewielkie, sąsiadujące ze sobą leśne osady o tej samej nazwie – Kaplica. Obie swą nazwę zawdzięczają znajdującemu się w pobliżu wyjątkowemu zabytkowi – gotyckiej kaplicy św. Katarzyny Aleksandryjskiej…

Obowiązywała zaledwie 14 miesięcy, będąc rozpaczliwą próbą ratunku Rzeczpospolitej, podjętą przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i zwolenników reform ustrojowych. Mowa o Konstytucji 3 Maja -dokumencie uchwalonym w 1791 roku.

13 grudnia 1981 roku o godzinie 6 rano gen. Wojciech Jaruzelski w radiowo-telewizyjnym przemówieniu ogłosił przed Narodem wprowadzony tego samego dnia o północy stan wojenny. Nocą z 12 na 13 grudnia na ulice polskich miast wyjechały czołgi, wprowadzono godzinę milicyjną, a połączenia telefoniczne zostały odcięte. W stwarzanych przez siebie warunkach aparat państwowy dążył do zlikwidowania rosnącej w siłę opozycji antykomunistycznej.

W nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku rozpoczęło się powstanie przeciw Rosji. Przeszło do historii pod nazwą Powstania Listopadowego i było jednym z niewielu naszych zrywów, który miał realne szanse powodzenia. Główną przyczyną wybuchu powstania było nieprzestrzeganie przez władze rosyjskie konstytucji Królestwa Polskiego oraz prześladowania polskich organizacji niepodległościowych. Jedna z nich, zawiązana w warszawskiej Szkole Podchorążych Piechoty, jako pierwsza dała sygnał do walki.

Wydarzenia tzw. nocy listopadowej dały początek regularnej wojnie Królestwa Polskiego z Cesarstwem Rosyjskim. Wojna ta przeszła do historii jako Powstanie Listopadowe i miała realne szanse zakończyć się dla Polaków zwycięstwem oraz odzyskaniem niepodległości. Dlatego też powstanie to nadal jest wdzięcznym tematem licznych opracowań i polemik. My zaś przypominamy postać związaną z naszym regionem, która odegrała ważną rolę w insurekcji 1830 roku.

11 listopada 1918 roku to symboliczna data odzyskania przez Polskę niepodległości. Tego dnia wolna była Warszawa, wtedy też władzę nad polskimi oddziałami wojskowymi objął Józef Piłsudski. Trzeba jednak pamiętać, że odzyskiwanie niepodległości było procesem który trwał dłuższy czas i nie wszędzie przebiegał tak samo. A jak wyglądały te dni w Ostrowcu Świętokrzyskim?

6 lipca 1943 roku na terenie Ostrowca miała miejsce jedna z akcji polskiego podziemia wymierzona w okupanta. Celem oddziału ostrowieckiego Kedywu była fabryka cukierków „Amor” i znajdujące się tam zapasy cukru. Zdobyty towar miał zostać przewieziony do Warszawy…

Kowalstwo znane jest od kiedy człowiek nauczył się wytapiać metale z rud. Rozwinęło się wraz z upowszechnieniem żelaza, a z czasem zawód ten urósł do rangi poważanego i cenionego rzemiosła. Począwszy od średniowiecza kowale dzielili się na „wiejskich” i „miejskich”, czyli cechowych.