Wydarzenia plenerowe 2026 w Krzemionkach

VI Ostrowiecki Festiwal Kultury Prehistorycznej i Antycznej

Wydarzenie plenerowe organizowane od roku 2021 w oparciu o połączenie idei przyświecającej Krzemionkowskim Spotkaniom z Epoką Kamienia z projektem Człowiek i Żelazo w pierwszych wiekach naszej ery realizowanym od ponad ćwierćwiecza przez Świętokrzyskie Stowarzyszenie Dziedzictwa Przemysłowego, które wspiera Muzeum w opisywanym tu działaniu. Formuła Festiwalu służy porównaniu dorobku ludności zamieszkującej okolice Ostrowca w różnych epokach: kamienia, brązu i żelaza. Antyk dzięki zaangażowaniu wielu osób współpracujących od lat przy projekcie Człowiek i Żelazo… jest bardziej dominującym festiwalowym składnikiem. Wynika to także z prezentacji szerokiego tła kulturowego dla tego, co działo się w dolinie rzeki Kamiennej i w Górach Świętokrzyskich w starożytności.

Rzeczonym tłem jest m.in. wpływ Celtów na rozwój kultowy ziem polskich, dorobek cywilizacyjny starożytnego Rzymu i kontakty pomiędzy Imperium a terenami, które nie znalazły się w jego władaniu. Poza warsztatami i spotkaniami z publicznością w obozach i na poszczególnych stanowiskach rekonstrukcyjnych, w programie znajdują się gremialne prezentacje: mody prehistorycznej i antycznej, tzw. targu niewolników, musztry rzymskich legionistów, walk gladiatorskich, sprawności bojowej wojowników barbarzyńskich, rywalizacji sportowej czy symulowanych starć pomiędzy barbarzyńcami a Rzymianami. Szczególnymi elementami Festiwalu są pokazy pracy i spektakularnej rozbiórki pieców służących uzyskiwaniu żelaza i nazywanych popularnie, choć nie do końca słusznie „dymarkami”, zakończone obkuwaniem wydobywanego z każdego z pieców rozżarzonego metalu, a następnie jego kształtowaniem na stanowisku kowalskim.

Zwiedzający mają szansę na prześledzenie znaczenia różnych surowców w życiu codziennym ludzi mieszkających w tej części Europy od okresu kilkunastu tysięcy lat p.n.e. aż po schyłek starożytności. Festiwal odbywa się na terenie rekonstrukcji pradziejowej osady, w jej sąsiedztwie oraz na dziedzińcu Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu Krzemionki. Realizowany jest przez pracowników Muzeum, członków Świętokrzyskiego Stowarzyszenia Dziedzictwa Przemysłowego oraz osoby reprezentujące liczne stowarzyszenia, fundacje i instytucje, które od lat zaangażowane są w promocję wiedzy o pradziejach i antyku, także za granicą.

W Festiwalu biorą udział m. in.: Grupa Rydno, Stowarzyszenie Colea, Muzeum Regionalne w Pińczowie, Fundacja Terra Operta, Stowarzyszenie Terra Celtica, Projekt Carrodunum, Stowarzyszenie Pro Antica – Legion XIIII GMV, Pracownia Fenrir, Stowarzyszenie Wioska Gotów w Masłomęczu – Laboratorium Historiae Gothorum, Projekt Marobudum (CZ), Familia Gladiatoria Taurus (CZ), Legion XXI Rapax, Stowarzyszenie Wandalowie z Kotorowa, Grupa Vicus Ultimus, Pracownia Artystyczna Eryk Popkiewicz, Stowarzyszenie Archeologii Eksperymentalnej Harjis, Grupa rekonstrukcji historycznej Terra Ferrata, Manufaktura Zielonych czy Pracownia Lepiglina. Gośćmi Festiwalu będzie ponownie grupa reprezentująca ukraiński rezerwat historyczny Trypillian Culture (Kultura trypolska) z prezentacjami dotyczącymi cywilizacji neolitycznej rozwijającej się na terenie dzisiejszej Ukrainy, Bułgarii, Mołdawii i Rumunii – także w czasie, gdy rozpoczynała się eksploatacja krzemienia pasiastego w Krzemionkach. Pierwszy raz zaszczycą nas swą obecnością przedstawiciele stowarzyszenia Omnis Barbaria z Rumunii, którzy specjalizują się w odtwarzaniu elementów życia codziennego antycznych plemion dackich. Warto będzie również odwiedzić stanowisko prezentujące wirtualne rekonstrukcje obiektów archeologicznych. W sobotę w atmosferę dźwięków i brzmień, które mogły towarzyszyć ludziom zamieszkującym tę część Europy w pradziejach i antyku, wprowadzi nas zespół Wandal.

Wydarzenie jest biletowane. Koszt: 16 zł – bilet normalny, 10 zł – bilet ulgowy. Bilety dostępne w kasie muzeum w dniu wydarzenia*.
*Osoby zwiedzające w tych dniach Muzeum Archeologiczne i Rezerwat Krzemionki, nie ponoszą dodatkowych kosztów, wstęp na wydarzenie jest zawarty w cenie biletu na zwiedzanie.
Korzystanie z przestrzeni dziedzińca muzealnego w trakcie wydarzenia (np. kawiarenki i zlokalizowanych na dziedzińcu stoisk) oraz obserwacja Bursztynowego Fireshow nie wymagają wnoszenia opłat.

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM RZECZOWY FESTIWALU

• Życie codzienne łowców z okresu schyłkowego paleolitu (kilkanaście tys. lat temu) zamieszkujących rejon doliny rzeki Kamiennej (m.in. użycie hematytu – ochry jako barwnika, pozyskiwanie żywności – np. techniki polowań na renifery).
• „Ostatni Indianie Europy”. Trwająca tysiąclecia kontynuacja osadnictwa i bytowania ludności zbieracko-łowieckiej w dolinie rzeki Kamiennej w czasach tzw. środkowej epoki kamienia – mezolitu (ok. 10 tys. – 7 tys. lat temu).
• Wgląd w codzienność górników eksploatujących kopalnie krzemionkowskie w okresie neolitu i wczesnej epoce brązu (m.in. rolnictwo i hodowla jako podstawowe formy pozyskiwania żywności i rozwój wytwórczości w oparciu o surowce kamienne oraz początki metalurgii) – ok. 6 tys. – 4 tys. lat temu.
• Protocywilizacja trypolska i jej osiągnięcia w zakresie budownictwa i wytwarzania naczyń glinianych  (ok. 6,5 tys. – 5 tys. lat temu).
• Kultury epoki brązu i wczesnej epoki żelaza (ok. 4000 – 2,5 tys. lat temu) – wybrane elementy prezentowane głównie w zakresie wyrobów ceramicznych.
• Szersze spojrzenie na dorobek Celtów i ich wpływ na kształtowanie kultury innych ludów w Europie (ok. 2700 – 1500 lat temu). Prezentacje rzemieślnicze (tkactwo, ceramika, wytwarzanie ozdób, broni czy monet). Poszukiwanie obecności elementów celtyckich także we współczesnej kulturze.
• Znaczenie społeczności tzw. kultury przeworskiej (ok. 2300 – 1500 lat temu) dla wizerunku ziem polskich w okresie starożytnym. Rzemiosło, kultura duchowa i żelazo, jako metal istotny także dla obecnych zasobów dziedzictwa doliny Kamiennej. Pokazy rzemiosła oraz znaczenie społeczne etosu wojownika.
• Goci jako istotny czynnik społeczny i kulturowy kształtujący obraz ziem polskich w okresie wpływów rzymskich rzymskich (ok. 2000 – 1600 lat temu) – nie tylko na wschód od Wisły – oraz ich wpływ na historię doby późnego antyku.
• Uzyskiwanie żelaza jako wyróżnik tej części ziem polskich, a zwłaszcza regionu świętokrzyskiego w okresie wpływów rzymskich. Prezentacja różnych technik uzyskiwania materiału do dalszego przetwarzania na narzędzia i broń.
• Przyjrzenie się dorobkowi plemion zamieszkujących w bezpośrednim sąsiedztwie obecnej Polski 2000 lat temu – Markomanom i zapoznanie się z ich wpływem na teren naszych ziem.
• Wgląd w cywilizację Daków (od ok. 3800 do 1800 lat temu) – ludu zamieszkującego w starożytności tereny nad lewobrzeżnym Dunajem, na obszarze dzisiejszej Rumunii i częściowo Węgier.
• Dorobek cywilizacyjny Rzymu (ok. 2800 – 1500 lat temu) jako tło historyczne dla prezentacji odnoszących się do starożytności, ale także sposobność prześledzenia wzajemnych wpływów dwu światów: rzymskiego i barbarzyńskiego.
• Relacje kulturowe między różnymi częściami Europy pozwalające prześledzić wpływ różnych czynników na rozwój cywilizacyjny ziem polskich w poszczególnych okresach dziejów. Rola importu dóbr w rozwoju gospodarczym społeczności pradziejowych.
• Informacje źródeł pisanych o ludach zamieszkujących teren ziem polskich w starożytności i ich porównanie z danymi pochodzącymi ze źródeł archeologicznych.

RODZAJE PREZENTACJI

• Pokazy niecenia ognia metodami znanymi w pradziejach i antyku.
• Różne techniki garncarskie stosowane w pradziejach i starożytności. Wytwarzanie wyrobów ceramicznych okresu neolitu, epoki brązu i epoki żelaza oraz ich wypał w piecu garncarskim i zagłębionym ognisku.
• Obróbka krzemienia różnymi technikami, wytwarzanie narzędzi i broni metodami znanymi w epoce kamienia i wczesnej epoce brązu.
• Wytwarzanie różnych produktów z surowców organicznych – skóry, kości, poroża i drewna oraz bursztynu.
• Prezentacje wyrobów jubilerskich z brązu, mosiądzu, srebra i żelaza oraz sposobów ich wytwarzania w różnych okresach.
• Pokazy wytwarzania monet celtyckich i rzymskich oraz omówienie funkcji monety w świecie antycznym.
• Prezentacje uzyskiwania i obróbki żelaza. Rekonstrukcje pieców dymarskich typu świętokrzyskiego i pieca z bocznym spustem żużla. Obkuwanie surowych łupek żelaznych wyciągniętych z pieców i przetwarzanie materiału do formy kowalnych kęsów umożliwiających dalsze przekuwanie do pożądanych form. Wykuwanie finalnych produktów na stanowisku kowalskim.
• Wytwarzanie szklanych paciorków jako rodzaju ozdób szeroko rozpowszechnionych w świecie barbarzyńskim.
• Prezentacje kulinarne odnoszące się do różnych okresów i różnych kultur – pradziejowych i antycznych.
• Warsztaty tkackie prezentujące sposoby wytwarzania różnych tekstyliów, ale także barwienia przędzy lub tkanin.
• Pokazy uzbrojenia zaczepnego i odpornego z różnych okresów dziejów. Symulacje pojedynków i starć zbrojnych oraz różnych formacji starożytnych armii.  
• Cyfrowe rekonstrukcje zabytków archeologicznych, modele i prezentacje VR

Szczegółowy program godzinowy:

Prosimy o wzięcie pod uwagę, że podano orientacyjny czas trwania poszczególnych punktów programu, które z różnych przyczyn mogą rozpocząć się z opóźnieniem i trwać dłużej lub krócej niż zostało to przewidziane. O możliwości realizacji części programu decydują też względy techniczne i warunki pogodowe. Program Festiwalu będzie zawierać również składniki nieujęte w powyższym zestawieniu – np. otwarcie pieca garncarskiego i wydobycie wyrobów ceramicznych po wypale, pokaz odlewania ozdób z brązu lub srebra, wyjęcie naczynia z dziegciem po zakończeniu procesu pędzenia, pokazy indywidualne ćwiczeń formacji zbrojnych odbywające się w różnych miejscach itp. O tych działaniach uczestnicy Festiwalu będą informowani na bieżąco w trakcie imprezy poprzez nagłośnienie.
Z przyczyn technicznych wydobycie żelaza z pieca z bocznym spustem żużla może odbyć się w innym czasie – poprzedzającym rozbiórkę pieca świętokrzyskiego planowaną na godz. 17:30. Rozpoczęcie pokazu dot. otworzenia pieca z bocznym spustem żużla i wydobycia z niego żelaza będzie w takim przypadku komunikowane poprzez nagłośnienie.

Dołącz do wydarzenia na Facebooku: https://www.facebook.com/events/968645795919484/

XIV Krzemionkowskie Spotkania z Epoką Kamienia

Muzeum Archeologiczne i Rezerwat Krzemionki zaprasza na Krzemionkowskie Spotkania z Epoką Kamienia. 18 i 19 lipca na terenie pradziejowej osady odbędzie się czternasta edycja tej imprezy. Tegoroczne wydarzenie będzie powiązane z obchodami jubileuszu 60-lecia naszego muzeum oraz 100-lecia ostrowieckiego muzealnictwa.

Co na Was czeka? Pokazy archeologii eksperymentalnej, warsztaty i inscenizacje z udziałem rekonstruktorów, prelekcje oraz laboratoria popularno-naukowe prezentujące archeologię i jej nauki pomocnicze. Swoją pasją związaną z odkrywaniem ukrytych zapisów w różnych materiałach oraz dotyczącą różnorodnych metod badawczych, podzielą się z Wami specjaliści z różnych ośrodków w Polsce. Udział w Krzemionkowskich Spotkaniach z Epoką Kamienia to niezwykła okazja, by doświadczyć życia codziennego, rzemiosła, sztuki pradziejowej oraz obrzędów i inscenizacji dotyczących wyjątkowych wydarzeń w życiu prehistorycznych społeczności zamieszkujących niegdyś rejon naszego rezerwatu, dolinę rzeki Kamiennej czy Wyżynę Sandomierską.

Szczegółowy program:

Wydarzenie jest biletowane. Koszt: 15 zł – bilet normalny, 10 zł – bilet ulgowy. Bilety dostępne w kasie muzeum w dniu wydarzenia*.
*Osoby zwiedzające w tych dniach Muzeum Archeologiczne i Rezerwat Krzemionki, nie ponoszą dodatkowych kosztów, wstęp na wydarzenie jest zawarty w cenie biletu na zwiedzanie.

Dojazd na wydarzenie jest możliwy komunikacją publiczną, w tym bezpłatną linią MZK. Szczegółowy rozkład jazdy TUTAJ.

Dołącz do wydarzenia na Facebooku: https://www.facebook.com/events/955903573981731/

Udział w wydarzeniu oznacza akceptację Regulaminu. Prosimy o zapoznanie się z Regulaminem przed zakupem biletu.