Dawny Ostrowiec || Pałacyk na Kuźni

Pałacyk na Kuźni, lata 50. XX wieku – okres funkcjonowania „szpitala gruźliczego”; fot. nieznany (archiwum fotograficzne MHA)

Ciekawy moment w historii ostrowieckiego muzeum związany był z planami utworzenia filii w pałacyku myśliwskim na Kuźni, zwanym od ostatnich przedwojennych właścicieli Pałacykiem Mikusińskich.

Budynek usytuowany na stoku opadającym w kierunku doliny Kamiennej, wybudowany został przez Marię i Zygmunta Wielopolskich w latach 1898-1903 jako siedziba mieszkalna oraz biuro nadleśnictwa, zarządzającego rozległymi terenami leśnymi należącymi do dóbr ostrowiecko-częstocickich. Lokalizacja pozwalała na łatwe gospodarowanie pozyskiwanym drewnem, które przerabiał pobliski tartak Izraela Heinego.

W 1929 roku wieloletni plenipotent Wielopolskich, Józef Mikusiński, odkupił pałacyk od Marii za symboliczną kwotę. W czasie II wojny światowej Niemcy urządzili w nim klub i kasyno dla żołnierzy, zaś po wojnie Mikusiński odsprzedał budynek miastu. Odtąd pełnił on różne funkcje – od 1949 roku był szpitalem zakaźnym, od 1972 siedzibą Szkoły Podstawowej nr 7, a potem Podstawowego Studium Zawodowego. W 1985 roku budynek zwany „Sorboną” przejęło Studium Nauczycielskie, a następnie IV LO im. C. K. Norwida. 

Pod koniec lat 90. pałacyk wpisany do rejestru zabytków nieruchomych, przestał być użytkowany. Muzeum pragnęło zabezpieczyć budynek, który, mimo zniszczeń, zachował swój pierwotny układ i charakter. Chciano ulokować w nim ekspozycje oraz magazyny Działu Historii, a w dalszej perspektywie stworzyć ekomuzeum oparte na dziedzictwie przyrodniczym i kulturowym dorzecza Kamiennej, nawiązujące do idei dr. Jana Pazdura. Planowano stworzenie ośrodka badawczego oraz prezentację wystaw na temat m.in. ostrowieckiego hutnictwa i górnictwa oraz właścicieli dóbr ostrowieckich. Przejęcie pałacyku miało również zamknąć tzw. oś kulturową Wielopolskich, łączącą Kuźnię i Częstocice.

Niestety, plany te pokrzyżował pożar, który strawił wnętrze i dach pałacu w 2000 roku. Na remont muzeum nie posiadało środków. Budynek został więc rok później sprzedany przedsiębiorcy z Pawłowa Tomaszowi Puchale, który w 2006 roku odsprzedał go Krzysztofowi i Irenie Tarnowskim (stąd nazwa Hotel Pałac Tarnowskich). Wówczas to przeprowadzono remont, któremu budynek zawdzięcza swój obecny kontrowersyjny styl, sprzeczny z pierwotną funkcją i wyglądem miejsca.

Opracowanie: Magdalena Głąb