Region || Krzyż Kolatorowiczów z Szewny

Krzyż z Szewny stojący przy drodze wojewódzkiej 754, stan w 2025 r., fot. M. Głąb

Będąc w Szewnie, nie sposób nie zauważyć okazałego, choć prostego w formie kamiennego krzyża, który stoi tuż przy drodze prowadzącej w stronę Kielc. Od ponad 180 lat jest on stałym elementem krajobrazu miejscowości i ważnym świadectwem jej historii.

Nie wiemy kto był wykonawcą krzyża – z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że powstał on w którymś z kunowskich warsztatów kamieniarskich – zapewne jako gotowy wyrób, dostosowany następnie do wymagań kupującego – analogiczne w formie krzyże spotkać bowiem można w okolicy. Warto zauważyć, że sposób opracowania postumentu, a zwłaszcza kształt płyciny, do złudzenia przypominają krzyż stojący na skraju parku przy pałacu w Częstocicach. Jednak w odróżnieniu od niego, inskrypcje umieszczone po dwóch stronach postumentu krzyża z Szewny są czytelne i wyjaśniają, kto był fundatorem i z jakiego powodu krzyż wystawił. Ich treść ma ścisły związek z bliskością zarówno świątyni w Szewnie, jak i cmentarza parafialnego.

Od wschodu wyryto: D.O.M. / Jezu Dobry gdy tą Drogą / Niosą zmarłych do kościoła / przez śmierć i Twą mękę srogą / Niech ich Twa Dobroć zawoła / przechodniu i przed Tobą stoi taka droga / pomyśl czy dzisiaj idąc trafiłbyś do Boga

Od zachodu: Fundatorowie / Jakób i Magdalena / KOLATOROWICZOWIE / proszą o westchnienie / d. 15 listopada 1842 r.

Fundatorami krzyża był urodzony w 1807 roku kolonista wsi Szewna Jakub Kolatorowicz (zapisany jako Jakób Kollatorowicz) oraz jego pierwsza żona Magdalena z domu Haraźna (Araźna), którą poślubił 25 czerwca 1832 roku w szewieńskiej świątyni. Jakub miał wówczas 25 lat, zaś jego starsza o kilka lat żona była wdową po Wojciechu Murdzonie, z którym miała przynajmniej czwórkę dzieci. Wiemy z ksiąg metrykalnych, że Jakub przeżył żonę, która zmarła w 1855 roku i dwa lata później ożenił się z Salomeą Swat, wdową po Józefie Gawronie. Doczekał się z nią dwójki dzieci. Jakub Kolatorowicz zmarł w 1861 roku i spoczął, tak jak jego pierwsza żona, na szewieńskim cmentarzu. Nie znajdziemy dziś śladu po ich mogiłach. Pozostał po nich napis wyryty na przydrożnym krzyżu i wezwanie skierowane do przechodniów, by zastanowili się nad kondycją swych dusz.

Opracowanie: Magdalena Głąb