Muzeum Lokalnie: GAWRONIEC

Prowadzący: Łukasz Wójcik, Dział Historii MHA
Czas: 1,5 do 2 h.
Długość trasy: ok: 1,5 km.

Miejsce zbiórki: Remiza OSP w Ćmielowie, ul. Sandomierska 235 (wejście do pracowni „Orange”).
Informacje o zasadach zwiedzania obiektów archeologicznych.

„Gawroniec” – osada kultury pucharów lejkowatych, jeden z komponentów Krzemionkowskiego Regionu Prehistorycznego Górnictwa Krzemienia Pasiastego.

Jedno z najważniejszych neolitycznych stanowisk osadniczych w Polsce. Odkryte zostało w latach 20. XX wieku przez Zdzisława Lenartowicza, pierwsze wykopaliska archeologiczne przeprowadziła w tym miejscu Zofia Podkowińska w latach 1947-1961. Okres funkcjonowania tej osady datowany jest między 3500 a 3200 rokiem przed Chr. Mieszkańców osady archeolodzy zaliczają do tzw. kultury pucharów lejkowatych. Należeli oni do ludów, które na naszym terenie na szeroką skalę rozwinęły rolnictwo, wprowadziły orkę sprzężajną, upowszechniły wynalazek koła, budowały monumentalne kamienno-ziemne grobowce zwane megalitami oraz rozpoczęły podziemną eksploatację krzemienia.  

Kiedy po raz pierwszy na „Gawrońcu” pojawił się człowiek? Jak mogła wyglądać ta osada oraz jej otoczenie w czasach neolitu? Jak wyglądało ich życie codzienne ? W co wierzyli i jaki związek z religią miały barany? Do czego mogły służyć flasze z kryzą? Te i inne pytania znajdą odpowiedź na wzgórzach górujących nad rozległą doliną rzeki Kamiennej.

Trasa:

1. Dolina przy wzgórzu Mały Gawroniec, stanowisko archeologiczne nr 95: otoczenie geograficzne, ślady kultury magdaleńskiej na wzgórzu Mały Gawroniec, najstarsze ślady obecności człowieka na terenie gminy Ćmielów.
2. Wejście na wzgórze Gawroniec-Pałyga, stanowisko archeologiczne nr 1: początki neolitu, historia badań na wzgórzu Gawroniec-Pałyga. 
3. Pierwszy przystanek na plateau wzgórza Gawronie-Pałyga (pod drzewem): osadnictwo kultury pucharów lejkowatych, jak wyglądała osada, życie codzienne w neolicie.
4. Drugi przystanek na plateau wzgórza Gawronie-Pałyga (pobliże miejsca badań Zofii Podkowińskiej): pokaz rekonstrukcji narzędzi krzemiennych, charakterystyka otoczenia archeologicznego, inne punkty osadnicze w okolicy. Omówienie znaczenia miejsca i istniejących zagrożeń, droga do wpisu na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wycieczka okraszona fotografiami, mapami, rysunkami oraz rekonstrukcjami narzędzi krzemiennych. Przewidziano czas na zdjęcia oraz na podziwianie panoramy doliny Kamiennej.

*Spacer i narracja przewodnika dostosowana jest do wieku i możliwości grupy oraz do pogody. Spacer ma charakter terenowy – warto zadbać o odpowiednie obuwie, strój i ochronę przed deszczem. Trasa może być wymagająca dla osób z problemami z poruszaniem się.