Biografie || Adam Wardyński

Doktor Adam Wardyński, 1931 r. (fot. ze zbiorów prywatnych)

10 grudnia 1866 roku w Broniszewie na Mazowszu urodził się Adam Wardyński – lekarz, społecznik i radny miejski, który dzięki swojej pracy i poświęceniu na rzecz potrzebujących na zawsze zapisał się w historii naszego miasta i ostrowieckiego szpitalnictwa.

Wywodził się ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Po ukończeniu studiów w Warszawie i odbyciu praktyki uzyskał specjalizację z chirurgii. Prawdopodobnie w 1894 roku przeniósł się do Ostrowca i został zatrudniony w szpitalu fabrycznym Zakładów Ostrowieckich w Klimkiewiczowie. Pojawił się w szczególnie trudnym dla miasta czasie, borykano się bowiem wtedy z kolejną falą epidemii cholery. Ostrowiec był wówczas miastem zaniedbanym sanitarnie i nękanym przez różne choroby. Wardyński wraz z członkami personelu medycznego dniem i nocą niósł pomoc ofiarom epidemii. W roku 1900 został mianowany pierwszym kierownikiem ambulatorium i jednocześnie ordynatorem szpitala fabrycznego. Funkcję tę pełnił przez 25 lat, do chwili przejęcia szpitala przez nowy organ prowadzący – Kasę Chorych. Jako lekarz fabryczny przeprowadził wiele operacji powypadkowych, zajmował się chorymi w przychodni oraz dojeżdżał do pacjentów pracując do późnego wieczora. Od najbiedniejszych nie wymagał zapłaty. W czasie Wielkiej Wojny, kiedy Zakłady Ostrowieckie były nieczynne a robotnicy pozbawieni środków do życia, Wardyński stanął na czele Ostrowieckiej Rady Opiekuńczej organizującej opiekę lekarską i darmowe posiłki.

Już po odzyskaniu niepodległości Wardyński lecząc liczne przypadki ospy, tyfusu i szkarlatyny walczył o utrzymanie szpitala zakaźnego na przedmieściu Bolesławów. Dostrzegał też konieczność wybudowania nowej placówki w lepszej lokalizacji i to prawdopodobnie pod wpływem tej sugestii wykupiono od Marii Wielopolskiej parcele w okolicach folwarku Piaski. Wizja doktora została zrealizowana wiele lat później, kiedy powstał tam obecny szpital.

Adam Wardyński do końca życia, czyli do 1937 roku, mieszkał w pozostawionym mu przez Zakłady Ostrowieckie mieszkaniu pod adresem Staszica 7. Za swoją pracę został uhonorowany tuż po śmierci, kiedy to ulicę, przy której mieścił się szpital fabryczny, nazwano jego imieniem. Jej nazwę zmieniano kilkukrotnie – dziś jest to ulica Świętokrzyska. Obecnie ulica Adama Wardyńskiego mieści się w górnej części miasta. 

Opracowanie: Katarzyna Nachyła