Nieinwazyjne badania archeologiczne na Gawrońcu zakończone

Wraz z końcem roku zakończyliśmy realizację projektu „Nieinwazyjne badania i dokumentacja Krzemionkowskiego Regionu Pradziejowego Górnictwa Krzemienia Pasiastego – dobra światowego dziedzictwa, na obszarze komponentu 4 Gawroniec” dofinansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W październiku i listopadzie przeprowadziliśmy skanowanie laserowe oraz badanie geofizyczne powierzchni stanowiska „Gawroniec” w Ćmielowie. Osada górnicza „Gawroniec” to komponent 4 dobra światowego dziedzictwa UNESCO. Należy do grupy najważniejszych stanowisk osadniczych w Polsce. Użytkowała ją ludność kultury pucharów lejkowatych. Ślady działalności człowieka na wzgórzu skupiają się w kilku rejonach o odmiennym charakterze (od typowo osadniczego po produkcyjny).

Badania geofizyczne prowadzone są w oparciu o nieinwazyjne metody prospekcji wykorzystujące specjalistyczne urządzenia do wykrywania różnorodnych obiektów archeologicznych. Wykonuje się je poprzez pomiar zmian właściwości fizycznych gruntu, takich jak opór elektryczny, gęstość  i magnetyzm. W ten sposób można rozpoznać strukturę stanowiska archeologicznego, bez konieczności wykonywania wykopów. Najczęściej wykorzystywanymi metodami są: metoda georadarowa, metoda elektrooporowa, metoda elektromagnetyczna, metoda magnetyczna.

Skanowanie LiDAR (Light Detection and Ranging) to technika archeologiczna, która używa impulsów laserowych wysyłanych z samolotów lub dronów do tworzenia precyzyjnych obrazowań 3D powierzchni terenu, odsłaniając struktury ukryte pod gęstą roślinnością lub nawet ziemią . Pozwala ona na bezinwazyjne odkrywanie i mapowanie stanowisk, precyzyjne planowanie wykopalisk, monitorowanie zmian w krajobrazie i ochronę zabytków, generując szczegółowe modele terenu, które można analizować wielokrotnie, wydobywając nowe informacje.

Badania przeprowadziła Fundacja Relicta we współpracy z firmą Montefortino. Objęły one 7,5ha prospekcji magnetycznej oraz skanowanie LIDAR na obszarze 19 ha. Do zadań wykonawcy należało także opracowanie wyników badań. Łącznie odkryto kilkaset obiektów archeologicznych tworzących różnego rodzaju układy i zgrupowania oraz wykonano szczegółowy, cyfrowy model powierzchni stanowiska ukazujący jego intencjonalne ukształtowanie, a także miejsca najbardziej narażone na erozję. Wyniki pozwolą na określenie kierunków dalszych prac naukowych oraz pomogą w opracowaniu szczegółowego programu konserwatorskiego dla „Gawrońca”.

Przeprowadzanie badań w ramach projektu „Nieinwazyjne badania i dokumentacja Krzemionkowskiego Regionu Pradziejowego Górnictwa Krzemienia Pasiastego – dobra światowego dziedzictwa, na obszarze komponentu 4 Gawroniec” było możliwe dzięki uzyskaniu dofinansowania podczas naboru do programu Ochrona zabytków archeologicznych.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.