O Krzemionkach w Strasburgu

18 marca 2026 roku przedstawiciel Działu Przyrody Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim Łukasz Misiuna i tłumaczka Anna Juniewicz zaprezentowali przed ekspertami Rady Europy w Strasburgu (Francja) wartości przyrodnicze, kulturowe, archeologiczne oraz sposób zarządzania rezerwatem przyrody „Krzemionki Opatowskie”. Wystąpienie to miało związek z ubieganiem się przez nasze Muzeum o Europejski Dyplom dla Obszarów Chronionych (European Diploma for Protected Areas).

Inicjatywa akcesji pochodziła od Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Kielcach, która zwróciła się do nas z propozycją przygotowania wniosku o tę prestiżową nagrodę. Prace trwały od lipca 2025 roku. Przygotowany przez nas wniosek przeszedł akceptację zarówno RDOŚ w Kielcach, jak i Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Warszawie, a następnie uzyskał akceptację ekspertów Rady Europy. Kolejnym etapem kwalifikacyjnym było nasze wystąpienie przed zespołem ekspertów, naukowców z różnych dziedzin, w budynku Agory Rady Europy w Strasburgu (Agora Building of the Council of Europe in Strasbourg).

Oprócz nas zaprezentowały się dwa inne, europejskie obszary chronione: Park Krajobrazowy Orlich Gniazd (województwo małopolskie i śląskie, Polska; prezentowany przez Pawła Kokoszkę i Pawła Ciaptacza) oraz Park Narodowy Lagotheki (Kaukaz, Gruzja; reprezentowany przez Tamar Kakaszwili). Nad naszym wnioskiem pracował zespół w składzie: Łukasz Misiuna i Anna Juniewicz (MH-A), Monika Kurpios (RDOŚ Kielce), Regionalny Konserwator Przyrody Lech Buchholz, Regionalna Dyrektor Ochrony Środowiska Iwona Kędzierska-Gębska (RDOŚ Kielce), Artur Jedynak (MH-A) oraz dyrektor Andrzej Przychodni (MH-A).

Europejski Certyfikat dla Obszarów Chronionych jest przyznawany obszarom o szczególnych, wyjątkowych wartościach przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych o znaczeniu dla całej Europy. Został ustanowiony w 1965 roku. Europejscy eksperci poddają analizie nie tylko wymienione wyżej wartości, ale przede wszystkim analizują sposób zarządzania obszarem, jego finansowanie, umocowanie w lokalnym i europejskim systemie prawnym, zagrożenia zewnętrzne i wewnętrzne oraz możliwości zachowania obszaru w dobrym stanie w wieloletniej perspektywie. W Polsce dyplom ten ma tylko Bieszczadzki Park Narodowy. Nie jest to więc zwykła nagroda przyznawana za przyrodniczą czy kulturową atrakcyjność. To kilkuetapowy egzamin, w trakcie którego zadaniem wnioskodawcy jest wykazanie skuteczności i trwałości dobrego zarządzania. W czasie prezentacji eksperci zadawali czasem trudne pytania. Wszystko po to, aby mogli uzyskać jasność i pewność, że przyznanie certyfikatu jest jednoznacznie uzasadnione, a nagrodzony obszar cechuje się nie tylko unikalnymi wartościami, ale też zarządcy dochowują wszelkich starań, mających na celu zagwarantowanie obszarowi istnienia i funkcjonowania na najwyższym, europejskim poziomie.

Po spotkaniu wszyscy prezentujący swoje obszary otrzymali informację, że wystąpienia były profesjonalne, a obszary spełniają wszystkie kryteria uzyskania Europejskiego Dyplomu. Przekazano nam informację, że możemy być dumni z naszej pracy i dzielić się tą wspaniałą informacją ze wszystkimi. Ostatni etap to wizyta jednego z europejskich ekspertów w rezerwacie przyrody „Krzemionki Opatowskie”, co jest przypieczętowaniem całej złożonej, niezwykle wymagającej procedury. Obecnie czekamy na uzgodnienie terminu.

Rada Europy (Council of Europe, Conseil de l’Europe) to międzynarodowa organizacja rządowa skupiająca niemal wszystkie państwa Europy oraz kilka państw spoza kontynentu. Głównym celem RE jest „osiągnięcie większej jedności między jej członkami, aby chronić i wcielać w życie ideały oraz zasady stanowiące ich wspólne dziedzictwo, a także by ułatwić ich postęp ekonomiczny i społeczny” (art. 1a Statutu Rady Europy). Rada Europy prowadzi działania w wielu dziedzinach, przede wszystkim związanych z prawami człowieka, w tym również z prawami dotyczącymi zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy i możliwości korzystania z niego przez Europejczyków.

tekst: Łukasz Misiuna
zdjęcia: Łukasz Misiuna / strona www Rady Europy

Wywiad z Łukaszem Misiuną:
Radio Rekord Świętokrzyskie – https://swietokrzyskie.cozadzien.pl/ostrowiec-swietokrzyski/l-misiuna-rezerwat-krzemionki-otrzyma-prestizowy-europejski-certyfikat-dla-obszarow-chronionych/87387
LokalnaTV – https://www.lokalnatelewizja.pl/artykul/32368,krzemionki-opatowskie-blizej-europejskiego-dyplomu-po-pozytywnej-opinii-komisji