Skarb utracony. Skarb odzyskany

…ktoś musi skarb porzucić, utracić, aby ktoś inny mógł go zachować.
J.R.R. Tolkien, „Powrót króla”

W archeologii „skarbem” nazywamy zespół co najmniej dwóch przedmiotów, celowo ukrytych z zamiarem ich późniejszego odzyskania. Za słowem „skarb” kryje się założenie, że ukryte dobra miały dużą wartość dla właścicieli, choć niekoniecznie musiały być wykonane z drogocennych kruszców. Ludzie od tysięcy lat gromadzili przedmioty mające dla nich określoną wartość materialną lub duchową, a „skarbem” mogły być zarówno krzemienne siekierki zakopane w ziemi przez neolitycznego rolnika, jak i pieniężna fortuna zgromadzona i ukryta przez bogatego kupca. Powody, dla których ukrywano cenne przedmioty bywały różne, podobnie jak różne były przyczyny tego, że właściciele nie wracali po swoją własność. A właśnie dlatego, że ktoś swój „skarb” kiedyś utracił, dziś możemy go odzyskać jako swoistą „kapsułę czasu” – jedyne w swoim rodzaju źródło informacji o danej epoce i tworzących ją ludziach.

„Skarb utracony. Skarb odzyskany” to ekspozycja, na której prezentowane są najcenniejsze skarby – znaleziska gromadne ze zbiorów ostrowieckiego muzeum. To cztery wyjątkowe depozyty monet oraz innych przedmiotów, które zostały odkryte w rejonie Ostrowca Świętokrzyskiego.

Są to przede wszystkim znaleziska z ostatnich lat, które prezentujemy po raz pierwszy szerszej publiczności – skarby srebrnych monet z XVII-XVIII wieku z Ostrowca Świętokrzyskiego – Denkowa i Góry Witosławskiej w Górach Świętokrzyskich oraz wyjątkowy depozyt monet, precjozów i innych przedmiotów z początku XIX wieku odnaleziony w miejscowości Chmielów. Szczególne miejsce na ekspozycji zajmuje skarb z Kunowa, składający się z kilkuset srebrnych i złotych monet polskich oraz obcych z XVII/XVIII wieku. Odkryty jeszcze w okresie międzywojennym, przetrwał II wojnę światową dzięki poświęceniu ukrywających go pracowników ostrowieckiego Muzeum.

Kuratorzy wystawy: Kamil Kaptur, Łukasz Wójcik
Współpraca merytoryczna: dr Anna Bochnak, Waldemar Brociek, Daniel Czernek, dr Ewelina Miśta-Jakubowska, Grzegorz Nowak
Zdjęcia: Norbert Dunal, Maciej Gancarski, Urszula Jedynak, Kamil Kaptur, Jakub Maciąg, Wojciech Mazan, Marek Pietrzak
Aranżacja: Kamil Kaptur, Łukasz Wójcik, Anna Boroń
Produkcja: Anna Boroń, Marcin Cebula

Termin ekspozycji: 21 czerwca – 18 października 2026

Patronat honorowy:
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Starosta Ostrowiecki
Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków

Patronat medialny:
Spotkania z Zabytkami, Archeologia Żywa, TVP3 Kielce, Lokalna.TV, Radio Kielce, Radio Ostrowiec, Echo Dnia Świętokrzyskie, Świętokrzyskie Travel, Gazeta Ostrowiecka, Radio Rekord Świętokrzyskie