Wydarzenia || I wojna światowa w Ostrowcu

Zniszczony przez Rosjan 23 czerwca 1915 r. most kolejowy w Romanowie (zbiory MHA)

W lipcu 1914 roku rozpoczęła się I wojna światowa – jeden z największych i najbardziej śmiercionośnych konfliktów zbrojnych w historii. Wielka Wojna miała charakter globalny, ale główną areną walk była Europa, w tym również ziemie polskie. Wojna stosunkowo szybko dotarła też w okolice Ostrowca, który w tym czasie był jednym z miast guberni radomskiej carskiej Rosji.

Już 1 sierpnia, w dniu kiedy Niemcy wypowiedziały wojnę Rosji, w guberniach przygranicznych państwa carów wprowadzono stan wojenny, a wkrótce rozpoczęły się działania zbrojne. W stronę Królestwa ruszyły oddziały niemieckie oraz austriackie, a w ich składzie I Kompania Kadrowa Piłsudskiego, która skierowała się na Kielce. W obliczu nacierającego wroga, Rosjanie większość oddziałów wycofali za Wisłę, pozostawiając na miejscu jedynie szczupłe siły. 12 sierpnia Ostrowiec opuściła administracja rosyjska, a pod koniec miesiąca miasto zajęli Austriacy.

Nowy okupant potraktował zajęte terytoria jak kraj podbity. Austriacy dokonywali rabunków zakładów i sklepów, przeprowadzali rekwizycje, nakładali kontrybucje oraz obsadzili załogami wojskowymi okoliczne fabryki. Do miasta nie docierała poczta, nie działał bank, wstrzymano nawet wypłacanie pensji. W tym czasie, we wrześniu i październiku 1914 roku w rejonie Ostrowca toczyły się ciężkie walki. W ich trakcie miasto i okoliczne wsie narażone były na ostrzał z obu stron. Wreszcie, w związku z ogólną sytuacją na froncie, Austriacy rozpoczęli odwrót, opuszczając Ostrowiec 29 października. Do miasta ponownie weszli Rosjanie, wkrótce powróciła też administracja cywilna.

Sytuacja ponownie zmieniła się w roku 1915. W maju wojska państw centralnych rozpoczęły w rejonie Gorlic wielką ofensywę. W trakcie ciężkich walk oddziały rosyjskie na Kielecczyźnie zaczęły się cofać, przyjmując taktykę spalonej ziemi. Niszczono zakłady przemysłowe, linie kolejowe i  mosty, a w głąb Rosji masowo wywożono urzędników. 23 czerwca 1915 roku wycofujące się z Ostrowca wojska rosyjskie wysadziły w powietrze mosty na Kamiennej oraz wielkie piece i inne urządzenia w hucie w Klimkiewiczowie. 26 czerwca wojska państw centralnych opanowały zdewastowany Ostrowiec i pozostały już w mieście aż do końca wojny.

Opracowanie: Kamil Kaptur

Prezentowane powyżej zdjęcie pochodzi z albumu ze zbiorów MHA, zawierającego serię unikatowych fotografii Ostrowca i okolic z czasów I wojny światowej. To, oraz inne wyjątkowe zdjęcia z albumu, prezentowane były podczas sesji popularnonaukowej pt. „Wielka Wojna na Kamienną 1914-2024” 12 września 2024 r.