Wydarzenia || Powstanie Warszawskie

Odznaka Akcja Burza, fot. ze zbiorów MHA

1 sierpnia obchodzimy kolejną rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego – największego zrywu powstańczego w Europie okupowanej przez nazistów.

Warto przypomnieć, że 1 sierpnia 1944 roku był też dniem oficjalnego rozpoczęcia akcji „Burza” dla inspektoratu sandomierskiego, znajdującego się na terenie Okręgu Kielecko-Radomskiego ZWZ-AK „Jodła”. Organizacyjnie w skład tego inspektoratu wchodził także podobwód Ostrowiec – kryptonim „100”, posiadający w swoim składzie 4 kompanie, w tym ostrowiecką, bodzechowską, waśniowską i kunowską. Sama akcja „Burza”, której cele zostały sformułowane w rozkazie gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora” 20 listopada 1943 r., miała polegać na wywołaniu lokalnych powstań na obszarach i w okręgach AK, gdzie Niemcy znaleźli się w bezpośrednim zagrożeniu nacierającej Armii Czerwonej. Oddziały armii partyzanckiej miały atakować wycofujących się Niemców, przeprowadzać akcje sabotażowe, a także występować w roli gospodarza w stosunku do wkraczających Rosjan.

Szczegółowe rozkazy dla inspektoratu sandomierskiego przewidywały m.in. niedopuszczenie do zniszczenia linii kolejowej Kunów-Sandomierz oraz ułatwienie opanowania Ostrowca Świętokrzyskiego przez wojska sowieckie. Jednak mobilizacja obwodu opatowskiego zawiodła oczekiwania. Niepomyślnie wypadła zwłaszcza w podobwodzie Ostrowiec, gdzie miano wystawić cały batalion, a ostatecznie na koncentrację dotarł tylko jeden pluton. Część oddziałów skoncentrowała się w lasach starachowickich. Przybyło tam ok. 150 żołnierzy z podobwodów Ostrowiec i Ćmielów.

15 sierpnia 1944 r. komenda obwodu opatowskiego AK zarządziła powtórną mobilizację z koncentracją sił w pobliżu Ostrowca Świętokrzyskiego, co było związane z rozkazem marszu na pomoc walczącej Warszawie. I tutaj znów, na koncentrację – tym razem w rejonie Dołów Biskupich – przybyło ok.150 żołnierzy. Zebrany w lasach oddział kpt. D. Lenartowicza ps. „Wierny” dostał polecenie dołączenia do 2 ppLeg AK jako jego 6 kompania. Swój szlak bojowy oddziały te zakończyły w październiku tego roku, na skutek rozkazu rozwiązania. Wśród osób pochodzących z Ostrowca Świętokrzyskiego, biorących czynny udział w Powstaniu Warszawskim należy wspomnieć: Mirosława Janickiego ps. „Sęk”, Franciszka Kierzkowskiego, Kazimierza Kierzkowskiego, Tadeusza Uramowskiego ps. „Józef” oraz nieznanego z imienia żołnierza o nazwisku Żak ps. „Maryśka”.

Opracowanie: Łukasz Wójcik