Zestaw porcelanowy „Mateusz”

Bohaterem tego miesiąca jest zaprojektowany w 1993 roku zestaw porcelanowy w fasonie „Mateusz”, który stanowił desperacką próbę wyjścia z kryzysu, w jakim znalazły się ćmielowskie Zakłady Porcelany w pierwszych latach transformacji ustrojowej.

Zużyty i przez lata niemodernizowany park maszynowy oraz przestarzałe linie produkcyjne to tylko część problemów, z którymi mierzyła się wówczas fabryka. Produkowano wtedy zaledwie trzy zestawy obiadowo-kawowe o mocno tradycyjnej, opatrzonej już estetyce: pamiętający jeszcze lata 50. XX w. „Feston”, odtworzone w 1979 roku przez Wincentego Potackiego „Rococo” oraz jego ostatni projekt – „Gniezno”, inspirowany wzorami przedwojennymi.

Stworzony wysiłkiem całego zespołu „Mateusz” miał być nowoczesną propozycją na nowe czasy. Projektantką formy była Bożena Szczygieł, a modele i pierwsze formy wykonał Maciej Stefański. Z kolei Kazimierz Czuba i Jadwiga Stan zaprojektowali dla tego fasonu dziesięć różnorodnych dekoracji. W 1993 roku fason „Mateusz” został laureatem konkursu „Teraz Polska”.

Co ciekawe, w konkursie „Mateusz” pokonał kultowe „Rococo”, które dotarło wówczas zaledwie do półfinału. Sukces ten był fabryce ogromnie potrzebny – ówcześni zarządcy nie ukrywali, że prestiżowa nagroda pomoże w procesie prywatyzacji, w której upatrywano ratunku dla zakładów. Fason „Mateusz” był produkowany do końca lat 90., stając się symbolem trudnego, ale udanego wkroczenia ćmielowskiej porcelany w realia wolnorynkowe.

Pełen zestaw obiadowo-kawowy składał się z 45 elementów stałych oraz 15 dodatkowych, dobieranych w zależności od zamówienia. Fason charakteryzuje się gładkimi naczyniami w kształcie walca zaokrąglonego u podstawy. W elementach środka stołu wylew został ścięty pod kątem 45°. Mocnym wyróżnikiem kolekcji są wstęgowe ucha z zadziornym, haczykowatym zakończeniem oraz – w przypadku mlecznika i sosjerki – ekspresyjnie wygięty dzióbek. Natomiast dzbanek i cukiernicę wyposażono w płaskie pokrywki w formie dysku pozbawionego uszka.

Egzemplarz będący w posiadaniu muzeum zdobi dekoracja nr 661/90. Naniesione za pomocą kalki, przecinające się i zakrzywione czarne linie tworzą geometryczne kształty wypełnione pastelowymi kolorami – błękitnym, różowym, seledynowym, a także matowym złotem. Całość dopełniają subtelne złocenia umieszczone m.in. na zwieńczeniu pokrywek, uchach oraz dzióbkach.

Fragment zestawu „Mateusz” prezentowany jest na wystawie stałej w Pałacu Wielopolskich w Częstocicach.

Opr: Wojtek Mazan