Książka „Dzieje Księstwa Warszawskiego” F. hr. Skarbek

Wśród książek znajdujących się w zbiorach biblioteki Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim znajdują się także klasyczne dzieła polskiej historiografii. Można wśród nich znaleźć trzy tomy książki „Dzieje Księstwa Warszawskiego” autorstwa Fryderyka hr. Skarbka, wydane w roku 1897 w Warszawie.

Długość linii grzbietu książki wynosi 18 cm, a szerokość 12-12,5 cm. Podane wymiary nie odpowiadają żadnemu ze współczesnych formatów. Trzy zawarte w jednym wydaniu tomy posiadają odpowiednio 153, 173 i 148 stron z numeracją arabską w prawym górnym rogu każdej strony. Strony ze spisami treści pozbawione są numeracji. Książka oprawiona jest w twardą oprawę tekturowo-skórzaną w ciemnych kolorach. Na grzbiecie książki wytłoczono nazwisko autora i tytuł dzieła. Książka pozbawiona jest ilustracji. Opisywana książka została wydrukowana na dobrej jakości papierze, napisana i wydrukowana w całości w języku polskim. Książka została wydana przez Drukarnię Artystyczną Saturnina Sikorskiego w Warszawie. Autorem przedmowy jest Piotr Chmielowski (1848-1904), wybitny polski historyk literatury i profesor Uniwersytetu Lwowskiego.

Treścią trzech tomów książki są dzieje Polski, począwszy od rozbiorów (1772-1795), aż po koniec istnienia Księstwa Warszawskiego (1815). Autor opisuje nie tylko dzieje militarne i polityczne tego okresu, ale także jego rzeczywistość społeczno-gospodarczą i jej wpływ na bieg dziejów. Rozpoczyna od opisu losu Polaków pod panowaniem pruskim, by przejść do opisu formowania i szlaku bojowego Legionów Polskich we Włoszech, a następnie do działań wojennych Napoleona Bonaparte przeciwko Prusom. Opisuje wkroczenie wojsk Napoleona na ziemie polskie i ich wejście do Warszawy. W drugim tomie zawarto opis utworzenia Księstwa Warszawskiego i stanu tego nowoutworzonego państwa. Pisze o jego gospodarce i ustroju politycznym. W drugim tomie znajduje się także opis działań wojennych wojsk Księstwa Warszawskiego w kampaniach wojennych Napoleona Bonaparte w Hiszpanii oraz wojny Księstwa z Austrią w 1809 roku. W tomie trzecim autor zawarł informacje dotyczące włączenia Galicji Zachodniej do Księstwa Warszawskiego, przygotowań do kampanii przeciwko Rosji i wojny 1812 roku. Zakończył całe dzieło opisem ostatnich chwil Księstwa Warszawskiego. Warto tu podkreślić, że autor był współczesny opisywanym wydarzeniom i zawarł w swej relacji wiele osobistych wspomnień i reminiscencji. Korzystał także z wielu źródeł i dokumentów z epoki.

Fryderyk Florian hrabia Skarbek (1792-1866) był wybitnym polskim ekonomistą, pisarzem, historykiem i pamiętnikarzem. Uważany jest za ojca polskiej myśli ekonomicznej. Był on autorem ponad 70 różnego rodzaju dzieł, a także przekładów, raportów, wierszy, dramatów, recenzji i innych tekstów. Ukończył studia ekonomiczne w Collège de France w Paryżu. W czasach Księstwa Warszawskiego pełnił funkcje: sekretarza Rady Departamentowej i przewodniczącego Rady Obywatelskiej województwa mazowieckiego, marszałka sejmikowego powiatu sochaczewskiego. W czasach Królestwa Polskiego pełnił zadania zastępcy profesora ekonomii Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego, członka Najwyższej Komisji Egzaminacyjnej dla urzędników Królestwa Polskiego, profesora Szczególnej Szkoły Leśnej, radcy rady wojewódzkiej województwa mazowieckiego, członka czynnego warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Pełnił różne funkcje naukowe i państwowe w Królestwie Polskim aż do przejścia na emeryturę w 1858 roku. Zmarł w Warszawie 25 listopada 1866 roku. Dzieło Fryderyka Skarbka o historii Księstwa Warszawskiego pozostaje jednym z najważniejszych prac historycznych tego autora.

Opr. dr Szymon Modzelewski – Dział Archeologii MHA